Assertiviteit
Assertiviteit: ruimte nemen voor jezelf, zonder de ander te verliezen.
Vaak denken mensen dat assertiviteit betekent dat je alles durft te zeggen wat je denkt.
Of dat je heel strak je grenzen neerzet. Dat je precies weet wat je wilt, en dat ook doet.
Maar zo simpel is het niet.
Elke dag komen we in situaties waarin we keuzes moeten maken, waarin geschud wordt aan
onze normen, onze wil. Doe ik dit wel of niet? Ga ik mee of zeg ik nee? We moeten opkomen
voor onszelf, onze mening, onze standpunten en ons geloof. Het gebeurt soms dat we
moeten toegeven dat we het mis hadden, of dat we onze excuses moeten aanbieden. Deze
situaties zal iedereen herkennen. De vraag is dan alleen hoe onze houding daarin moet zijn:
fel of juist rustig? Zijn we concreet of draaien we er om heen?
Duidelijkheid en eerlijkheid
Als we het hebben over houding en het bewaken van grenzen is assertiviteit een veel
gehoord woord. Maar wat is assertiviteit eigenlijk? Volgens het woordenboek is assertief
zelfverzekerd of mondig. Dus een bepaalde zekerheid hebben. Zeker zijn van wat je denkt,
voelt en wilt. Zeker zijn van je eigen grenzen. Bijvoorbeeld over wat een ander tegen je mag
zeggen, zonder te kwetsen. Of over in hoeverre jij zelf dingen mag zeggen, die je leuk vindt
of die je dwars zitten. Of dat je kiest om te zwijgen zonder je daar schuldig over te voelen.
Het is niet zo dat je volledig zelfverzekerd kunt zijn.
Maar assertiviteit betekent dat je zó zeker bent van wat je wilt en kunt, dat je het gesprek aandurft om eventueel een compromis te sluiten. Je durft te erkennen dat jouw waarheid niet altijd de echte waarheid is. Maar gesprekken aangaan is belangrijk. Daarmee geef je duidelijkheid en eerlijkheid. Daardoor
weet iedereen waar hij aan toe is. Dit is niet altijd even makkelijk: voor jezelf moet je een
grens over en voor de ander kan het schrikken zijn. Maar het is wel eerlijker naar elkaar toe.
Bij een gezonde assertiviteit maak je natuurlijk gebruik van tact. Daarom gaat het er bij
assertiviteit niet zozeer om dat jij je vasthoudt aan jouw grenzen, maar dat je in respect het
gesprek aangaat met de ander. Dat geeft openheid en ruimte. Zoals iemand eens zei: ruimte
geven aan de ander, zonder jezelf te verliezen. Of anders gezegd: ruimte nemen voor jezelf,
zonder de ander te verliezen.
Soorten assertiviteit
Je kunt niet altijd even assertief zijn, dat hoeft ook niet. Maar er zijn ongezonde vormen van
niet assertief zijn, subassertiviteit en agressieve assertiviteit.
Subassertiviteit is vooral het niet reageren en terugtrekken in jezelf. Afwachten, moeilijk uit je
woorden kunnen komen en niet goed weten wat je wilt. Subassertiviteit staat niet gelijk aan
verlegenheid, al lijkt dit soms wel zo. Verlegen mensen kunnen soms beter hun standpunt duidelijk maken dan iemand die altijd haantje de voorste is.
Agressieve assertiviteit klinkt heel heftig, maar geeft wel goed weer wat het knelpunt is. Let
op dat je dit niet verwart met agressiviteit in de vorm van boos worden. Als je een agressieve
assertiviteit hebt, kun je snel over de grenzen van de ander heen gaan. Het uit zich in snel en
veel praten, zonder na te denken bij wat je zegt. Ook is er weinig ruimte voor discussie of
compromis.
Jij en assertiviteit
Herken je jezelf in één van de vormen? Assertiviteit heeft alles te maken met jezelf kennen.
Hoe beter jij jezelf kent, met al je gedachten, verlangens, twijfels, valkuilen, hoe beter je dit
naar de ander zult durven uiten. En als jij je hiervan bewust bent, dan zul je in staat zijn om je
grenzen in te nemen in overeenstemming met jezelf.
Hoe kun je leren om meer assertief te worden?
Sta open voor wat de mensen om je heen zeggen. Vraag aan vrienden hoe jouw
houding is. Vaak hebben ze wel tips over hoe dingen anders kunnen.
Kijk naar voorbeeldfiguren om je heen. Hoe zeggen zij dingen? Hoe is hun houding?
Het lijkt misschien gek om anderen te spiegelen, maar eigenlijk doen we dat ons hele
leven en leren we het meest door te kijken naar de mensen om ons heen.
Onthoud dat je waardevol bent. Je hoeft geen kopietje te worden, maar je mag er zelf
zijn. En op grond daarvan mag je keuzes maken, en je grenzen verkennen en
bewaken.
Volg een cursus of training. Dit kan zeker in je eigen werksituatie veel voordelen
opleveren. Daarnaast blijkt een gebrek aan assertiviteit vaak te maken te hebben met
stress en overspannenheid.
Tekst: Marja Pieterse
Assertie(f)
Assertief zijn staat voor zelfverzekerdheid. In het woordenboek staat net daarvoor nog een
woord: assertie, dat betekent: verzekering of bewering. Ergens zeker van zijn, vast staan,
niet twijfelen.
Vraag jezelf eens af: jij als christen, sta je ook zeker in het volgen van het voorbeeld,
Christus Zelf? Hij stond voor wat Hij wilde. Hij twijfelde niet in het gehoorzamen van de wil
van Zijn Vader. Hij kon grenzen stellen. Johannes 15: 9 zegt: Gelijkerwijs de Vader Mij
liefgehad heeft, heb ik ook u liefgehad; blijft in deze Mijn liefde.
Laten we zo tegenover de ander staan: vol respect, met veel geduld, en in
verdraagzaamheid. Dan zullen we daarin de ander echt kunnen bereiken, en een betere
samenwerking krijgen.
Deze houding bereiken we in nederigheid, hoe gek dat ook klinkt. Maar er is dan een
balans: we laten niet over ons heen lopen, maar we mogen in geduld op de bres staan voor
onze standpunten, en voor wat wij geloven. En dat kunnen we in de kracht van Christus,
Die daarin Zelf het voorbeeld was.