In balans met je tijd
Er zijn van die jongeren die een vol weekprogramma hebben. Naast een baan of studie zijn ze actief met allerlei nevenactiviteiten, vriendenclubs en familie.
Karel (23) is zo iemand. Hij werkt wekelijks zo’n 45 uur in de bouw. Daarnaast zit hij op een mannenkoor. Hij volgt een opleiding die twee avonden in de week kost, omdat hij graag hogerop wil komen. Omdat Karel erg handig is, doet de buurman die een eigen bedrijf heeft, regelmatig een beroep op hem. Op zaterdag klust hij dan ook vaak bij hem. Zijn vrienden zijn ook belangrijk voor Karel en met hen doet hij allerlei activiteiten. Tot slot wil de familie van Karel hem toch wel graag zien op verjaardagen. Karel heeft niet veel zitvlees en geniet van het actieve leven dat hij leidt. Hij is zo mager als een lat, slaapt weinig, maar is zelden ziek.
Dan hebben we Annemiek (27). Zij heeft een drukke baan als verpleegkundige in de thuiszorg. Dit betekent dat Annemiek te maken heeft met onregelmatige werktijden. Ze weet twee weken van te voren wanneer ze moet werken. Ze heeft een vriend met wie ze over een half jaar gaat trouwen. Ze zijn regelmatig aan het klussen in hun nieuwe huis. Daarnaast is ze in haar vrije tijd pedicure. Haar oma is oud en begint gebrekkig te worden. Aangezien Annemiek de enige verpleegkundige in haar familie is, heeft de familie aan Annemiek gevraagd of zij de verpleegkundige zorg voor oma op zich wil nemen. Dit doet Annemiek graag. Annemiek vindt het wel erg veel allemaal, hoewel ze niet zou weten waar ze mee zou kunnen stoppen.
Balans
Hoe ziet jouw weekinvulling eruit? Vind je dat je veel om handen hebt? Of juist weinig? Hoe het ook zij, iedereen heeft een bepaalde balans. Dat is het evenwicht tussen draaglast en draagkracht. Draaglast is alles wat er in het dagelijkse leven van je verwacht wordt. Wat heb je allemaal te doen, zowel op je werk als thuis? Zowel overdag als ’s avonds, zowel doordeweeks als in het weekend. Draagkracht is alles waarover je beschikt om je draaglast te dragen. Het gaat om je persoonlijke eigenschappen en wat je daarmee kunt dragen. Zowel lichamelijk als psychisch. En om je sociale netwerk: familie, vrienden, kennissen, buren en collega’s.
Is jouw balans in evenwicht? De balans is voor iedereen anders. Wat jouw draagkracht en draaglast uitmaakt, geldt heel persoonlijk voor jou alleen, en niet voor iemand anders. Het is de kunst om te weten welke zaken een grote invloed hebben op je draagkracht en je draaglast. Dan kun je ook invloed uitoefenen op je balans, je balans bewaken en als dat nodig is aanpassen. Nu wat concreter. Iedereen heeft wel een beeld bij de woorden draagkracht en draaglast, maar wat is het nu eigenlijk?
Draagkracht
Draagkracht zou je uiteen kunnen rafelen in vier onderdelen. Het lichamelijke gestel, mentale kracht, het sociale netwerk en de persoonlijke omstandigheden waarin iemand verkeert. Waar moet je bij het lichamelijke gestel aan denken? Dan spelen onder meer de volgende aspecten een rol: Hoe sterk ben je lichamelijk? Hoe is je gezondheid? Hoeveel slaap heb je nodig? Heb je bepaalde ziektes? Hoe reageer je lichamelijk als je het (te) druk hebt. De één krijgt hoofdpijn, de ander pijn in zijn rug enz.
Bij mentale kracht gaat het om zaken als je persoonlijke eigenschappen, je sterke en minder sterke kanten, hoe je omgaat met (werk)stress, hoe je met anderen omgaat enz.
Het derde onderdeel is het sociale netwerk waarin je je beweegt. Hoe groot is dat? En hoe tevreden ben je over je sociale netwerk? Hoe is het contact met je familie, medestudenten, collega’s, vrienden, kennissen? Doe je ook vrijwilligerswerk?
Tot slot hebben je persoonlijke omstandigheden invloed op je draagkracht. Woon je in een gezin? Woon je alleen? In welke buurt woon je? Wat heb je te besteden elke week? Hoeveel uur werk of studeer je? Welke taken heb je thuis?
Draaglast
Bij het begrip draaglast beperken we ons tot de draaglast in studie of werk. Daarbij kunnen vier aspecten worden onderscheiden. Werk of studie, de samenwerking met medestudenten, docenten of collega’s, de omstandigheden waaronder je je werk of studie doet en de voorwaarden die daarbij van toepassing zijn.
Eerst iets over je werk of studie. Wat vind je ervan? Doe je werk dat naar je zin is? Heb je voldoende mogelijkheden voor sociale contacten? Is het je duidelijk hoe en waarom je je werkzaamheden moet doen? Vind je je werk zinvol? Kun je je ei kwijt in je werk? Studeer je nog? Lukt het met je studie? Sluit dat wat je moet leren aan bij je interesses en je capaciteiten?
Hoe is de sfeer en hoe zijn de verhoudingen onderling? Lukt het om tot een goede afstemming te komen? En als iets wat minder goed verloopt, ben je dan capabel om dat bespreekbaar te maken? En als je werkt: hoe is de relatie met je leidinggevende en met je collega’s? Kan je goed met elkaar overweg? Heb je af en toe eens een gesprek met je leidinggevende over hoe het gaat? Heb je regelmatig werkoverleg? Krijg je waardering voor je werk?
Wat zijn de omstandigheden waaronder je werkt? Denk aan beschermende middelen, temperatuur, geluid, licht en tijdstippen waarop je moet werken of de ruimte waarin je werkt of studeert. Heb je genoeg te doen of juist te weinig? Werk of studeer je regelmatig of onregelmatig en hoe vindt je dat? Wat vind je er van als er onverwachte dingen gebeuren waardoor van jou flexibiliteit wordt verwacht?
De voorwaarden rondom werk en studie zijn ook niet onbelangrijk. Wat vind je van je salaris? Kun je als dat nodig is bijgeschoold worden? Zijn je arbeidsvoorwaarden flexibel te regelen voor zover dat past binnen het werk? Heb je voldoende financiële middelen om alles wat je voor je studie en levensonderhoud nodig hebt aan te schaffen?
Uit balans
Iedereen is wel eens uit evenwicht en balans. Het is dan belangrijk voor jezelf na te gaan hoe dat nou komt en wat je er aan zou kunnen doen om weer meer in balans te komen. En heel belangrijk: als anderen daar een rol in spelen, maak het bespreekbaar. Er is vaak veel meer mogelijk dan je soms denkt.
Balanceren: een hele kunst!
Balanceren betekent: zich met kleine schommelingen in evenwicht houden. Dat raakt precies de kern van balans, draagkracht en draaglast. Het is geen statisch geheel, maar een voortdurend sturen en bijsturen. Balanceren is een hele kunst!
Tekst: Geertrui van Laar