RMU reformatorische vakbond

Is bedrijfsopvolging bij u een actuele situatie of dient dit zich over een aantal jaren aan? Dan is het zaak u goed voor te bereiden dan wel tijdig te anticiperen op de toekomst. De ervaring leert dat er in veel familiebedrijven spanningen dan wel moeilijkheden voor, tijdens of na dit proces ontstaan. Een andere ervaring leert dat er minder familiebedrijven in familiehanden blijven, vooral als het de 3e of 4e generatie betreft. Dit is niet om u bang te maken of onnodig spanningen aan te praten; het zijn gewoon vaststaande feiten.

Wat vergroot de kans op succes voor een familiebedrijf? De ervaring leert dat het helpt om binnen de familie gezamenlijk toekomstplannen en heldere spelregels te ontwikkelen. Ook is het nodig om de verantwoordelijkheden van de afzonderlijke familieleden te definiëren. Dit hebben echter slechts weinig familiebedrijven op orde.

Vaak wordt er ook om zaken heen gedraaid. Er zijn wel gesprekken over concrete zaken, maar “onderhuidse” zaken worden niet onderling besproken. De balans in familierelaties ontbreekt daar dan voor. Het is de kunst om juist deze zaken te benoemen en naar elkaar open en eerlijk uit te spreken. Risico is anders dat een vertrouwenscrisis ontstaat die (te) laat in het opvolgingsproces naar boven komt.
Daarom is het goed dat families spelregels vastleggen. Juist om de behoefte aan afstemming en duidelijkheid over de toekomst helder te krijgen. Dit kan zijn omdat:
• er een volgende generatie aankomt;
• families willen voorkomen dat ze pas gaan overleggen als de conflicten zijn ontstaan;
• de familie zo goed mogelijk voorbereid wil zijn op onverwachte persoonlijke gebeurtenissen (zoals overlijden, of arbeidsongeschiktheid) of onverwachte zakelijke ontwikkelingen (krimp, gedwongen strategische keuzes, grotere risico’s, personeelsverloop)
• de familie aanvoelt dat belangen en interesses van familieleden of direct betrokkenen uit elkaar gaan lopen
• er een heldere periode van “afscheid nemen” wordt benoemt en de rol van de overdragende partij vast wordt gelegd
• er anders scheve verwachtingspatronen ontstaan. Probleem is vaak dat ouders en kinderen ervan uitgaan elkaar te begrijpen. “Ze zijn toch familie”.

In processen rondom opvolging en overdracht gaat het werkelijk om de mensen, om het eren en waarderen, openheid, om het geven en nemen, trouw zijn aan het voorgeslacht en familie; veelal de oprichters. Kiezen kinderen voor vaders voetsporen of kiezen ze voor een eigen carrière? Ervaren ze het als een lust of een last?

Ons advies is: laat u goed begeleiden door iemand die kennis van zaken heeft; een procesbegeleider met opgedane ervaring, waarmee u in vertrouwen zaken kunt delen en klankborden. Iemand die deze processen kan doorzien en zaken durft te benoemen.
Fiscaal of juridisch lukt het meestal wel, maar de emotionele kant blijft te vaak onderbelicht. Ons laatste advies: begin tijdig!

Tekst: Piet Spruijtenburg RAB, senior adviseur bedrijfsoverdracht