RMU reformatorische vakbond

Bedrijfsoverdracht is een zaak waar een ondernemer echt van wakker kan liggen. Wel in het bijzonder bij familiebedrijven. Veel ondernemers zien hun bedrijf als hun kind. Een kind dat ze zelf op de wereld hebben gebracht en waarin ze iets van zichzelf terugvinden. Een kind dat veel jaren van hard werken, van creativiteit, ondernemerschap en toch ook wel risico’s heeft gekost. Maar dan komt er gezien de leeftijd dat vaak bepeinsde moment. Het is eigenlijk toch ook wel mooi geweest. Een goede klantenkring een prima product en een betrouwbare naam opgebouwd. Kortom genoeg gewerkt, genoeg gezorgd en genoeg verantwoordelijkheid gedragen. Het is tijd voor een opvolger. Eén van de kinderen? Eén van de managers? Misschien toch maar een opvolger van buitenaf aantrekken? Of het bedrijf verkopen aan een andere onderneming? Maar eerlijk is eerlijk, als het er echt op aankomt is afscheid nemen van het eigen bedrijf voor een ondernemer vaak een onmogelijke keuze. De invloed die je kwijt raakt, de band met de medewerkers die verdwijnt. Kortom veel ondernemers kunnen eigenlijk helemaal niet zonder hun bedrijf.

De meeste ondernemers laten zich goed adviseren. Meestal gaat het om een mix van fiscale, planmatige en juridische adviezen. Accountants worden veruit het meest bij bedrijfsoverdrachten betrokken. Andere groepen adviseurs worden veel minder frequent betrokken. Maar let op: emotionele aspecten van de bedrijfsoverdracht maken in hooguit 30 procent van de gevallen onderdeel uit van het advies. En dat terwijl bij familiebedrijven de (emotionele) belangen groot zijn. Het is juist van belang dat de adviseur dit aspect goed meeweegt. Voeg daarbij het feit dat veel familiebedrijven uiteindelijk toch in de familie blijven en overgaan van vader of moeder op zoon of dochter. Dat lijkt vrij logisch bij maar dat is het niet altijd. Want is de overnemende partij ook werkelijk geschikt en competent? Zeker bij overdrachten in familiaire sfeer kunnen allerlei soorten spanningen ontstaan. Een (competentie) test voor het familielid dat gaat overnemen kan dan ook geen kwaad.
Het is dan ook van belang dat het overnameproces goed verloopt en tijdig wordt ingezet, waarbij de kaders en doelstellingen goed in beeld worden gebracht. Het is voor de ondernemer immers een diep emotioneel proces waarbij de ondernemer vooraf goed moet onderkennen wat hij of zij zelf wil in relatie tot zijn of haar bedrijf. Aan welk profiel moet de overnemende partij voldoen?

Stap voor stap
Het is van belang om met de adviseur(s) een goed stappenplan te maken tot en met een invulling na verkoop van de onderneming. Van groot belang is daarin de afhankelijkheid van de ondernemer ten opzichte van de onderneming langzaam te laten verminderen.
Er heerst soms een stukje bedrijfsblindheid waardoor het zicht op de strategische waarde van de onderneming voor een potentiële koper verdwijnt. Men meent dat het bedrijf dat door eigen inspanningen is opgebouwd daardoor alleen al voor een ander een vermogen waard is. De investeringen in organisatorische verbeteringen van het bedrijf hebben wel degelijk consequenties voor de waardebepaling van de zaak. Een vraag is dan welk moment verstandig is om te verkopen? Hier ligt een schone taak voor alerte adviseurs.

Van waarde
Een potentiële koper zal geen kat in de zak willen kopen en laat (meestal) vooraf een bedrijfsscan uitvoeren. Zo kan na de analyse blijken dat de afhankelijkheid van de directeur/aandeelhouder, die nagenoeg alleen verantwoordelijk is voor alle commerciële cont(r)acten, te groot is. Bij bedrijfsoverdracht komt dan meteen de hele verkoop stil te liggen. Of er vindt bijvoorbeeld geen goede voor- en nacalculatie plaatst, waardoor sommige machines niet voor de overeengekomen prijs kunnen worden geproduceerd. Met als gevolg dat de resultaten jaarlijks schommelen.

Als op basis van deze en andere bevindingen een reële waardebepaling (prijs die koper wil betalen) wordt opgesteld gaat daar een fors waardedrukkend effect vanuit. Stel dat daarbij de marktvooruitzichten niet ideaal zijn, dan zal een goed adviseur benadrukken dat eerst een aantal verbeteringen in de organisatie nodig zijn. Zo kan bijvoorbeeld door de aanstelling van een verkoopdirecteur de afhankelijkheid van de directeur/aandeelhouder verminderd worden. Wanneer tevens het voor- en nacalculatiesysteem wordt verbeterd dan moet misschien voor ruim 1,5 jaar het verkoopproces van deze onderneming worden stil gelegd. Dan is het effect van de verbeteringen zichtbaar en het juiste moment aangebroken om de onderneming te verkopen. Een aantrekkende markt en zichtbare organisatorische verbeteringen geven dan een andere beeld en prijs. De juiste timing is dus heel belangrijk. Een realistische benadering van de (bedrijfs)werkelijkheid met oog voor emoties, dat is de juiste balans voor bedrijfsoverdracht. Bezint eer ge verkoopt.


Meer informatie of doorpraten over dit thema? Bel de RMU voor advies.


Enkele tips en aandachtspunten

Voorbereidingstijd
• Minimaal 3-5 jaar
• Rijpingsproces, tijd nemen voor het hele proces
• Delen met vertrouwenspersonen, gezin, familie
• Nadenken over de periode na de verkoop
• Administratie/informatievoorziening op orde brengen
• Continuïteit waarborgen
• Fiscaal advies
• Onderneming onafhankelijk maken
• Inschakelen specialisten/expertise

“Overdrachtsonderdelen”
• Bedrijfsmiddelen, onroerend goed, voorraad, goodwill: activa-passiva
• Kennis: octrooien, licenties, merken etc.
• Activiteiten
• Ondernemingsstructuur
• Aandelen

Verkooppunten
• Boekenonderzoek-/due diligence
• Geheimhouding/intentieverklaring
• Bedrijf opknappen
• Verkoopmoment bepalen
• Waardering
• Belastingdienst
• Personeel

Specifieke aandachtspunten en valkuilen
• Onvoldoende voorbereid
• Onrust
• Onenigheid over te volgen koers
• Opvolgende partij is niet geschikt
• Tijdens proces negatieve ontwikkelingen
• Afketsen deal
• Verkeerde adviseurs